Algemene economie laat Basis Inkomen en Participatief Inkomen in de steek

De verschillende crises, sinds Francis Fukuyama overhaast het einde van de geschiedenis afkondigde, hadden de discussie over Basis Inkomen al geactiveerd het afgelopen decennium. Meer recent is voor herverdeling de variant Participatief Inkomen onder de aandacht gebracht. De corona crisis, waarbij meer dan handenvol geld in omloop diende te worden gebracht om het overleven van grote delen van het maatschappelijke bestel veilig te stellen, maakt de discussie over de nog gangbare sociale politiek en daarbinnen de herverdelingsproblematiek onvermijdelijk.

Er wacht de politici de taak om, zonder al te veel dralen, de nodige beslissingen te nemen. Voldoende algemeen economisch inzicht is daarbij zeker welkom en noodzakelijk. Herverdeling is slechts één van de materies die gezamenlijk moeten worden bekeken omdat ze financieel onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Het gaat om (zonder volledig te zijn in de opsomming) inkomstenbelasting, transfers, arbeidsmarkt politiek, en verder publieke diensten voor gezondheid, opvoeding, en sociale huisvesting.

De geldstromen die daarmee gemoeid zijn worden sterk gestuurd door automatisering en digitalisering, de internationale monopolies binnen het globaliserend bestel, en de veel te weinig gereglementeerde louter financiële economie. De beslissingsmacht van de overheden in veel staten wordt beperkt tot bijna lamgelegd doordat ze die ontwikkelingen achternahollen in plaats van mee te sturen.

Veel steun vanuit de gangbare economische theorie krijgen de politici niet want het macro-economisch inzicht dat economisten kunnen bieden hangt nog steeds vast aan het ondermaatse stromenschema van Paul Samuelson. Alles wat hierboven inzake herverdeling opgesomd is, en onmisbaar is voor het functioneren van een democratisch economisch bestel, ontbreekt helemaal daarin. Als het academisch economisch milieu een volledig en realistisch overzicht nog niet eens goed in zijn boeken heeft staan zullen de politici het zeker niet snel op een blad papier kunnen uittekenen.

Waar de term Basis Inkomen doorgaans voorafgegaan wordt door het adjectief ‘onvoorwaardelijk’ of ‘universeel’ betekent de uitdrukking Participatief Inkomen niet dat het volstaat om deel uit te maken van een samenleving maar wel dat men moet kunnen aantonen dat men effectief een positieve bijdrage levert aan de samenleving (in de re-productieve sfeer) of behoort tot een aantal opgesomde categorieën om ervoor in aanmerking te komen.

Als er voorwaarden aan verbonden worden zal er altijd wel een deel van de bevolking niet in aanmerking komen want een volledig dekkende opsomming is niet mogelijk in een samenleving die voortdurend wijzigt. De rechtvaardige herschikking en herverdeling van de inspanningen bij alle andere elementen, die tot herverdeling bijdragen, moeten zorgen voor een restgroep waarbij de noodzakelijke administratie en organisatorische kosten niet opwegen tegen de uit te keren bedragen.

Een goed begrijpelijk macro-economisch overzicht om al die herverdelende geldstromen en diensten te kunnen kaderen is een eerste voorwaarde om niet in oeverloze discussies te verzanden wanneer de onderhandelende partijen niet vooraf kunnen definiëren over welke stromen en bedragen van het geheel het gaat.

André Bequé, 28-12-2020.