De economie is niet alleen ingebed maar ook gekluisterd

Bij de zesde manier om over economie te denken met als titel ‘Create to regenerate’ / ‘Creëer om te regenereren’ komt men automatisch uit bij de behoefte het doel van het bedrijfsleven te herdefiniëren en te heroriënteren: de maatschappelijke verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven kan er niet lager in bestaan om zijn winsten te verhogen zoals Milton Friedman in 1970 zei. ‘Het leveren van een bijdrage aan een gezonde en bloeiende wereld’ is de enige manier om het algemeen belang te dienen.

Om dat waar te kunnen maken moet ook de financiële sector daarin meegaan. Dat is op dit ogenblik nog niet / niet algemeen het geval in die sector. De politiek / de staat heeft zich er in het verleden toe laten verleiden om de financiële sector teveel vrijheid te geven en dat heeft ertoe geleid dat die sector meer en meer ‘geld met geld’ is gaan verdienen in plaats van de regel en de logica in acht te nemen dat een rente of een dividend uiteindelijk moet gebaseerd zijn op de creatie van waarde in de fysieke / productieve economie.

Die regel was altijd al essentieel maar is dat in deze tijd nog veel meer door de evolutie die zich voorgedaan heeft in de ontwikkeling van computers en communicatie. Geld op een bankrekening in de computer is niet meer dan een aantal bits en bytes en die zijn binnen de seconde naar de andere kant van de wereld over te dragen, en binnen één minuut kan dat geld tig maal gebruikt worden voor verschillende transacties. Door de ontzettend hoge snelheid waarmee transacties via die technologische middelen kunnen worden afgehandeld is er een astronomisch verschil in snelheid met de fysieke economie ontstaan, want die zit altijd vast aan de snelheid van fysieke handelingen en processen. Elke speculatieve financiële transactie die goed afloopt creëert winst op basis van lucht.

In de zesde manier van denken over economie wordt dat door Kate Raworth ook aangekaart en met de nodige tekst toegelicht. De ‘verbal framing’ gaat er echter niet gepaard met de ‘hidden power of visual framing’. Dat wordt alleen gerealiseerd wanneer men het financiële systeem begrepen en afgebeeld heeft als een schil / een cocon rondom de fysieke economie – een schil die net als bij elk stuk fruit dienstbaar is aan het vruchtvlees binnenin en niet te dik mag worden – én dan beseft dat elke speculatieve financiële transactie de band mist met de fysieke economie.

Zolang de politiek / de staat die veel te ruime vrijheid voor de louter financiële economie niet aan banden legt is het de fysieke economie die gekluisterd blijft en alsmaar verder leeggezogen kan worden.

André Bequé, 20-04-2020.